Wat trekt jongeren naar de Kerk?

Ook in onze parochie Heilige Johannes de Doper waren jongeren
aanwezig tijdens de Paasvieringen met een doop op Eerste Paasdag.

De Neder­landse Kerk­pro­vin­cie maakte mel­ding van maar liefst 570 mensen die rond Pasen in de katho­lieke Kerk wor­den opgeno­men waar­van 156 in Bisdom Haar­lem-Am­ster­dam en maar liefst 82 in Am­ster­dam alleen!

Met een aantal jonge kerktoetre­ders hebben we al eer­der ge­spro­ken in SamenKerk over hun geloofs­reis (in de rubriek ‘WelKom bij de Kerk’). Pastores en pa­ro­chies staan voor een nieuwe uit­daging: jon­ge­ren die katho­liek willen wor­den. Én ze willen het ook echt! Paul Graas heeft voor ons bisdom het project ‘gees­te­lij­ke buddy’s’ uit­ge­werkt.

Onlangs ont­ving ik een bericht van een pastoor: “Vier jongens van zes­tien klopten uit het niets aan de deur van de pastorie met het verzoek om katho­liek te wor­den. Wat kan ik doen om ze goed te helpen?” Ik snap de uit­daging bij pa­ro­chies om zulke jon­ge­ren te verwel­ko­men en ver­ge­zel­len op hun zoek­tocht. De afgelopen decennia kwam het amper voor dat een seculiere tiener zomaar belang­stel­ling toonde voor het geloof, laat staan een groep.

We staan als lokale kerk voor een prach­tige en be­lang­rijke uit­daging. Als het om jon­ge­ren gaat, was vroe­ger de vraag veelal: Hoe behoud je ze in de kerk? Of: Hoe zorg je ervoor dat ze weer terug­ko­men? Te­gen­woor­dig is een andere vraag heel actueel gewor­den: Hoe zorg je ervoor dat de kerk toe­gan­ke­lijk wordt voor nieuwe, zoekende jon­ge­ren? Om de kerk toe­gan­ke­lijk en aan­trek­ke­lijk voor jon­ge­ren te maken, is het be­lang­rijk om eerst stil te staan bij wat jon­ge­ren eigen­lijk naar de kerk aantrekt.

Wie ben ik in een gebroken wereld

Voor mijn project ‘gees­te­lij­ke buddy’s’ bij het bisdom sprak ik jon­ge­ren zelf, heb ik enquêtes uitge­voerd, heb ik pas­to­raal mede­wer­kers en pries­ters geïnter­viewd en maat­schap­pe­lijk onder­zoek gedaan. Via social media platform Credo Katho­liek ben ik regel­ma­tig in contact met zoekende seculiere (ongelo­vi­ge) jon­ge­ren. Uit alles blijkt heel dui­de­lijk dat jon­ge­ren anno nu enorm veel bezig zijn met hun zoek­tocht naar iden­ti­teit: Wie ben ik? Wie zeggen anderen dat ik ben? Waar hoor ik bij? Wat is mijn plek in deze wereld?

De jon­gere gene­ra­ties zijn opgegroeid in een gese­cu­la­ri­seerde wereld, zon­der dui­de­lijke morele en intellectuele kaders, waar oorlogen, rampen en sociale polari­sa­tie aan de orde van de dag zijn. Veel van hen komen uit gebroken ge­zin­nen, wor­den overspoeld door over­wel­di­gende ver­wach­tingen, die gecreëerd wor­den door sociale media en hebben veel gele­den onder de corona­cri­sis van enkele jaren gele­den. Volgens de ‘Lande­lijke Jeugdmonitor’ van 2024 is het aantal jon­ge­ren dat jeugd­zorg kreeg in 2023 met 29 procent toe­ge­no­men ten opzichte van 2015. Ofwel, steeds meer jon­ge­ren kampen met mentale ge­zond­heids­pro­ble­men.

Hoe ver­taalt dit zich in hun zoek­tocht? Ze zoeken vaste grond om op te staan. Ze zoeken naar diepere relaties en ze verlangen meer bevesti­ging dat hun aanwe­zig­heid en invloed ertoe doen. Daar­naast hebben ze een op­val­lend open en nieuws­gie­rige hou­ding: ze zijn betrokken, ont­vanke­lijk en authen­tiek. Ze willen gewoon ant­woor­den krijgen op de vragen, die ze hebben. En dat zijn er veel, want ze hebben vaak niets mee­ge­kre­gen over het geloof.

Mis­schien is het u opge­val­len. Je ziet vaker jon­ge­ren in de kerk met een ingetogen en vrome hou­ding, die knielen tij­dens de Heilige Mis. Onder hen zie je vrouwen die een mantilla op hun hoofd dragen en mannen die in pak komen. Je zou kunnen con­clu­deren dat het allemaal ‘con­ser­va­tieve tra­di­tio­na­listen’ zijn, maar volgens mij heeft het veel meer te maken met het uitdrukken van iden­ti­teit en het verlangen naar vas­tig­heid: Dit is wie ik ben. Dit is waar ik onder­deel van ben. En dit bestaat al eeuwen. Dit is blijvend.

Geen buurthuis maar een baken

Hoe kunnen wij als lokale kerk deze jon­ge­ren goed ont­van­gen en be­ge­lei­den naar het geloof? Ten eerste hoort de kerk toe­gan­ke­lijk en gastvrij te zijn, juist omdat jon­ge­ren zo zoekend zijn in hun iden­ti­teit: Je bent altijd welkom, wie je ook bent. Dit is je thuis. Ik vrees dat veel pa­ro­chies hier kansen laten liggen: gast­vrij­heid begint te­gen­woor­dig name­lijk online. Veel web­si­tes van pa­ro­chies zijn ontoe­gan­ke­lijk voor zoekende jon­ge­ren, die nog nooit naar de kerk zijn gegaan. Parochiële web­si­tes zijn ouderwets, onover­zich­te­lijk en creëren vaak alleen maar meer drempels om daad­wer­ke­lijk een bezoek te brengen aan de kerk.

Daar­naast waar­de­ren jon­ge­ren zeker ook de sociale be­trok­ken­heid en de gezel­lig­heid. Ze zijn kwets­baar, dus het is heel be­lang­rijk dat er ruimte is in de kerk om te verbin­den met elkaar, zowel met andere jon­ge­ren als met pa­ro­chi­anen van andere gene­ra­ties. Dit biedt veel houvast en helpt enorm om deze jon­ge­ren ver­vol­gens niet ‘kwijt te raken’. Het project ‘gees­te­lij­ke buddy’s’ van het bisdom, waarin jonge pa­ro­chi­anen vor­ming en tools ont­van­gen om zoekende jon­ge­ren in de eigen pa­ro­chie goed te kunnen be­ge­lei­den, wil daarbij helpen. Een eerste editie heeft al plaats­ge­von­den en we hopen er meer te or­ga­ni­se­ren.

Ik denk niet dat je als pa­ro­chie gekke dingen hoeft te doen om jon­ge­ren te helpen op hun weg naar de kerk. Het is vooral be­lang­rijk om liefde­vol en gastvrij te zijn, om dui­de­lijk­heid en over­zicht te geven en, vooral, om echt tijd in ze te steken: naar hun verhalen te luis­te­ren, ant­woor­den geven op hun vragen, samen met ze bid­den en goed catechese-onder­wijs geven. Ik snap dat dit laatste – tijd – juist de grote uit­daging is voor veel pa­ro­chies. Maar je kunt er mijns inziens niet omheen. Als je jon­ge­ren in de kerk wilt, dan moet je echt uren in ze steken.

(Dit artikel is geno­men uit bisdom­blad SamenKerk)